The Three-Country Point in Vaals is one of the most famous geographical landmarks in the Netherlands. Every year, thousands of tourists visit this unique location where the Netherlands, Belgium, and Germany meet. In the past, this remarkable spot was even a four-country point.
The history of this border region dates back to the Congress of Vienna, which was signed on 9 June 1815. This treaty played a crucial role in redefining Europe’s borders after the defeat of Napoleon.
After the fall of Napoleon, the major European powers gathered to reorganize Europe. During the Congress of Vienna, the borders of the Kingdom of the Netherlands were redefined.
From the village of Schengen (border stone 1), the new border ran via Vaals (border stone 193) all the way to Losser (border stone 862). This line marked the entire eastern border of the kingdom and formed an important part of the political order of Europe at that time.
Remarkably, not only Vaals but also Losser once had a three-country point. Here, the borders of the following territories met:
The Netherlands
The County of Bentheim
The Bishopric of Münster
This clearly shows that border points in the Netherlands historically held international significance more often than is commonly known today.
The border stone in Losser now bears the number 862, but this numbering has a special history. Originally, the count ran from border stone 1 to 203, ending at the Dollard.
An interesting historical detail is that the stone in Losser was effectively border stone number 1 in the original numbering from 1766. This makes the stone a unique and valuable remnant of Dutch border history.
The story of the Three-Country Point in Vaals and the old border stones illustrates how dynamic borders have been over the centuries. What is now a tourist attraction was once a strategic and politically important crossroads in Europe.
This historical context makes a visit to Vaals—and even to lesser-known places such as Losser—especially fascinating for anyone interested in history, geography, and cultural heritage.
Het Drielandenpunt in Vaals is één van de bekendste geografische bezienswaardig-heden van Nederland. Jaarlijks bezoeken duizenden toeristen deze unieke plek waar Nederland, België en Duitsland samenkomen. Dit bijzondere punt was in het verleden zelfs een Vierlandenpunt.
De geschiedenis van dit gebied gaat terug tot het Verdrag van Wenen (9 juni 1815). Dit verdrag speelde een cruciale rol bij het opnieuw vaststellen van de Europese grenzen na de nederlaag van Napoleon.
Na de val van Napoleon kwamen de grote Europese mogendheden bijeen om Europa opnieuw in te delen. In Wenen werd onder andere de grens van het Koninkrijk der Nederlanden opnieuw vastgelegd.
Vanaf het plaatsje Schengen (grenspaal 1) liep de nieuwe grens via Vaals(grenspaal 193) helemaal door naar Losser(grenspaal 862). Deze lijn markeerde de volledige oostgrens van het koninkrijk en vormde een belangrijk onderdeel van de toenmalige politieke ordening in Europa.
Niet alleen Vaals, maar ook Losser kende destijds een drielandenpunt. Hier kwamen de grenzen samen van:
Nederland
Het Graafschap Bentheim
Het Bisdom Münster
Dit maakt duidelijk dat grenspunten in Nederland historisch gezien vaker een internationale betekenis hadden dan vandaag de dag bekend is.
De grenspaal bij Losser draagt tegenwoordig nummer 862, maar deze nummering kent een bijzondere geschiedenis. Oorspronkelijk liep de telling van grenspaal 1 tot en met 203, eindigend bij de Dollard.
Een interessant historisch detail: de steen bij Losser was in de oorspronkelijke telling uit 1766 feitelijk al grenspaal nummer 1. Dit maakt de paal tot een uniek en waardevol overblijfsel van de Nederlandse grensgeschiedenis.
Het verhaal van het Drielandenpunt in Vaals en de oude grenspalen, laat zien hoe dynamisch grenzen door de eeuwen heen zijn geweest. Wat vandaag een toeristische attractie is, was ooit een strategisch en politiek belangrijk knooppunt in Europa.
Deze historische context maakt een bezoek aan Vaals – en zelfs aan minder bekende plekken zoals Losser – extra bijzonder voor iedereen met interesse in geschiedenis, geografie en erfgoed.
foto:© Aafko Tuin ©
In 1815 ontstond nabij Vaals een bijzondere mini-staat:
Neutraal Moresnet.
Deze vrijstaat kwam tot stand na het Verdrag van Wenen, toen Nederland en Pruisen het niet eens konden worden over het eigendom van de zinkgroeve van Kelmis.
Omdat er geen overeenstemming werd bereikt, bleef een driehoekig gebied van slechts 344 hectareonafhankelijk. Dit kleine stukje land ontwikkelde zich tot een smokkelparadijs, een belastingvrije zone, en zelfs een gokoordvoor avonturiers en arbeiders uit de regio.
De bovenste punt van Neutraal Moresnet reikte tot het bekende Drielandenpunt bij Vaals, waar de grenzen van Neder-land, België en Duitsland samenkomen.
Tussen 1815 en 1914 was dit echter een Vierlandenpunt, omdat Neutraal Moresnet destijds als een aparte entiteit werd beschouwd naast de drie omringende landen.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Neutraal Moresnet achtereenvolgens geannexeerd door Duitsland en later door Pruisen.
Op 10 januari 1920 werd het gebied officieel ingelijfd door België en kreeg het de status van een van de Belgische Oostkantons.
De inwoners ontvingen de Belgische nationaliteit, en de voertaal veranderde van Duits naar Frans. Daarmee kwam een einde aan meer dan honderd jaar onafhankelijkheid van deze opmerkelijke microstaat.
Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog vielen de Duitse legers op 4 augustus 1914 België binnen, volgens het beruchte Schlieffenplan. Binnen een half uur werd ook Neutraal Moresnet bezet. Omdat het neutrale gebied geen eigen leger had, bleef Kelmis– het centrum van Moresnet – tijdens de inval grotendeels onbeschadigd.
Hoewel het gebied onder Duits gezag kwam te staan, kon het juridisch niet worden opgeheven zonder toestemming van België. Hierdoor bleef Neutraal Moresnet officieel bestaan, zij het onder Duitse controle.
Op 4 augustus 1914 kregen alle inwoners van Neutraal Moresnet de Duitse nationaliteit. Tegen het einde van 1915 werd het gebied officieel geannexeerd door Pruisen en ingelijfd bij de Rijnprovincie.
Om de Duitse oorlogseconomie te versterken, investeerde Duitsland zwaar in de zinkmijn Vieille-Montagne. Er werd ook een spoorlijn van Aken naar Kelmis aangelegd, met een tunnel onder de Vaalserberg en een viaduct over het Geuldal. Dit is een indrukwekkende infrastructuurprojecten voor die tijd.
Aan het einde van de oorlog, in 1918, kwamen 147 inwoners van Neutraal Moresnet om het leven door oorlogshandelingen. Later dat jaar bezette het Belgische leger het gebied.
Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Versailles op 10 januari 1920, hield Neutraal Moresnet officieel op te bestaan. Het gebied werd definitief ingelijfd door België als onderdeel van de Belgische Oostkantons.
Alle inwoners kregen de Belgische nationaliteit, en Kelmis werd wettelijk hernoemd tot La Calamine.
Neutraal Moresnet werd voortaan onderdeel van de provincie Luik, waarmee een uniek hoofdstuk in de Europese grensgeschiedenis werd afgesloten.
In 1815, a remarkable mini-state emerged near Vaals:
Neutral Moresnet.
This small free state was created after the Congress of Vienna, when the Netherlands and Prussia could not agree on the ownership of the zinc mine of Kelmis.
Because no agreement was reached, a triangular area of just 344 hectares remained independent. This tiny patch of land developed into a smuggling haven, a tax-free zone, and even a gambling hotspot for adventurers and workers from the surrounding regions.
The northern tip of Neutral Moresnet reached the well-known Vaals Tripoint, where the borders of the Netherlands, Belgium, and Germany meet today.
However, between 1815 and 1914, this location was actually a four-border point, as Neutral Moresnet was considered a separate entity alongside the three neighboring countries.
During World War I, Neutral Moresnet was successively annexed by Germany and later by Prussia.
On January 10, 1920, the territory was officially incorporated into Belgium, becoming one of the Belgian East Cantons.
The residents were granted Belgian nationality, and the official language changed from German to French.
Thus ended more than a century of independence for this remarkable European microstate.
At the outbreak of World War I, the German armiesinvaded Belgiumon August 4, 1914, following the infamous Schlieffen Plan.
Within just half an hour, Neutral Moresnetwas occupied. Since the neutral territory had no army of its own, Kelmis– the heart of Moresnet – remained largely undamagedduring the invasion.
Although the area came under German control, it could not be legally dissolvedwithout Belgium’s consent. As a result, Neutral Moresnet officially continued to exist, albeit under German authority.
On August 4, 1914, all residents of Neutral Moresnet were granted German citizenship. By the end of 1915, the territory was annexed by Prussiaand incorporated into the Rhineland Province.
To support the German war economy, the occupiers invested heavily in the Vieille Montagne zinc mine. They also constructed a railway from Aachen to Kelmis, which required a tunnel beneath the Vaalserbergand a viaduct across the Geul Valley— remarkable engineering feats for the time.
By the end of the war in 1918, 147 inhabitants of Neutral Moresnethad died as a result of military action. Later that year, the territory was occupied by the Belgian army.
With the Treaty of Versailles coming into effect on January 10, 1920, Neutral Moresnet officially ceased to exist.
The territory was formally incorporated into Belgiumas part of the Belgian East Cantons.
All residents received Belgian nationality, and Kelmisbecame officially French-speaking, adopting its current name La Calamine.
From that point on, Neutral Moresnet became part of the Province of Liège, marking the end of over a century of this remarkable European microstate’s independence.
foto:© Aafko Tuin ©
bron:©wikipedia©
Het Drielandenpunt in Vaalskent niet alleen een bijzondere geografische ligging, maar ook een rijke symbolische geschiedenis. Een opvallend voorbeeld hiervan is het wapen van Neutraal Moresnet, dat om meerdere redenen opmerkelijk te noemen is.
Op dit wapen staat namelijk niet het werkelijke Drielandenpunt bij Vaals afgebeeld, maar een toeristische en symbolische weergave ervan. Destijds werd bewust gekozen voor een iconische voorstelling, in plaats van een geografisch exacte locatie.
De grenspaal die op het wapen van Neutraal Moresnet te zien is, werd oorspronkelijk gebruikt om de grens tussen België en Nederland aan te duiden. Deze paal staat op ongeveer 50 meter afstand van het echte Drielandenpunt, waar vandaag de grenzen van Nederland, België en Duitsland samenkomen.
Deze keuze onderstreept dat het wapen vooral een symbolische betekenishad en minder gericht was op geografische nauwkeurigheid.
Op het daadwerkelijke Drielandenpunt in Vaals bevindt zich de zogenoemde Bismarcksteen. Deze historische steen draagt het nummer 193, dat verwijst naar de grensnummering uit 1815. Deze nummering begon in Schengen en liep via Vaals langs de toenmalige oostgrens van het Koninkrijk der Nederlanden.
Daarnaast staat op de Bismarcksteen ook het nummer 1032 vermeld. Dit nummer behoort tot de nieuwe Belgische grensnummering, die startte bij Ouren.
Ogenschijnlijk lijkt het dat naast nr. 193 (telling 1815) en 1032 (telling 1920, niet het nr. 1 van de telling uit 1843 in de Bischmarksteen wordt vermeld. De schijn bedriegt, nr. 1 is wel degelijk ook ingebeiteld, maar is nauwelijks nog zichtbaar.
De combinatie van symboliek, grenspalen en mysterieuze nummeringen maakt het Drielandenpunt in Vaalstot veel meer dan een toeristische attractie. Het is een plek waar geschiedenis, politiek en geografie samenkomen en waar nog altijd vragen openstaan voor historici en geïnteresseerden.


The Three-Country Point in Vaals is not only notable for its unique geographical location, but also for its rich symbolic history. A striking example of this is the coat of arms of Neutral Moresnet, which is remarkable for several reasons.
The coat of arms does not depict the actual Three-Country Point near Vaals, but rather a touristic and symbolic representation of it. At the time, a conscious decision was made to use an iconic image instead of a geographically accurate location.
The border stone shown on the coat of arms of Neutral Moresnet was originally used to mark the border between Belgium and the Netherlands. This stone is located approximately 50 meters from the real Three-Country Point, where the borders of the Netherlands, Belgium, and Germany meet today.
This choice emphasizes that the coat of arms was intended primarily to convey symbolic meaning, rather than geographical precision.
At the actual Three-Country Point in Vaals stands the so-called Bismarck Stone. This historic stone bears the number 193, which refers to the border numbering system introduced in 1815. This numbering began in Schengen and ran via Vaals along what was then the eastern border of the Kingdom of the Netherlands.
In addition, the Bismarck Stone also displays the number 1032, which belongs to the newer Belgian border numbering system, starting at Ouren.
Notably, the border numbering that ran from Vaals toward Cadzand—starting with number 1 and ending with 369—is not mentioned at the Three-Country Point.
Why this numbering is absent remains a mystery to this day. The explanation may lie in a historically or politically sensitive issue from the past that was never fully documented.
The combination of symbolism, border stones, and mysterious numbering makes the Three-Country Point in Vaals far more than a tourist attraction. It is a place where history, politics, and geography converge, and where questions continue to intrigue historians and visitors alike.
De geschiedenis van het Drielandenpunt in Vaals is veel complexer dan op het eerste gezicht lijkt. Tegenwoordig staat deze bijzondere locatie bekend als het punt waar Nederland, België en Duitsland samenkomen. Ooit was dit echter een uniek vierlandenpunt, waar de grenzen van het Koninkrijk der Nederlanden, het Koninkrijk Pruisen, het Koninkrijk België en Neutraal Moresnet elkaar ontmoetten.
Na het Congres van Wenen werd in 1815 het grensverdrag gesloten tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Pruisen. Om de nieuwe grens vast te leggen, werd op het exacte vierlandenpunt een houten grenspaal geplaatst met het nummer 193. De nummering van de grenspalen begon in Schengen met grenspaal nummer 1, waardoor nummer 193 precies op deze bijzondere grenslocatie terechtkwam.
Nadat België zich in 1830 had afgescheiden van het Koninkrijk der Nederlanden – officieel erkend door het Verdrag van Londen in 1839 – moest een nieuwe grens worden vastgesteld. Het Grensverdrag van Maastricht uit 1843 legde de grens tussen Nederland en België definitief vast. Als onderdeel van dit verdrag werd een ijzeren grenspaalgeplaatst nabij de oorspronkelijke houten grenspaal op het vierlandenpunt.
Rond 1860 was de oorspronkelijke houten grenspaal waarschijnlijk door weer en wind aangetast en niet langer bruikbaar. De paal werd vervangen door twee granieten Bismarckstenen, beide voorzien van het nummer 193. Vanaf dat moment werd het vierlandenpunt gemarkeerd door de ijzeren grenspaal in combinatie met de twee Bismarckstenen.
Gedurende ruim een eeuw, van 1815 tot 1920, was deze locatie een echt vierlandenpunt. Hier kwamen de grenzen samen van Nederland, Pruisen (later Duitsland), België en Neutraal Moresnet. Dit kleine neutrale gebied ontstond na het Congres van Wenen, omdat Nederland en Pruisen geen overeenstemming konden bereiken over de eigendom van een waardevolle zinkmijn.
Toen Neutraal Moresnet in 1920, als gevolg van het Verdrag van Versailles, werd opgeheven en bij België werd gevoegd, verdween het vierlandenpunt. Vanaf dat moment ontstond het Drielandenpuntzoals wij dat vandaag kennen.
In 1922 werd de ijzeren grenspaal ver-wijderd van het daadwerkelijke drielan-denpunt. De precieze reden hiervoor is nooit vastgesteld. Volgens lokale verhalen zou de paal door de Duitse autoriteiten zijn verwijderd en naar Aken zijn overgebracht, maar hiervoor is tot op heden geen histo-risch bewijs gevonden. Het verdwijnen van de oorspronkelijke ijzeren grenspaal blijft daarom één van de onopgeloste mysteries van het Drielandenpunt.
Op 17 mei 1927werd het toeristische Drielandenpunt officieel geopend op het hoogste punt van Nederland, ongeveer 50 meter van het daadwerkelijke internationale drielandenpunt. Hiermee werd de locatie beter toegankelijk voor bezoekers, terwijl tegelijkertijd de rijke grensgeschiedenis werd benadrukt.
Het monument bestaat uit:
De steen die het hoogste punt van Nederland markeert, werd oorspronkelijk in 1896op het vierlandenpunt geplaatst. Bij de aanleg van het toeristische Drielandenpunt in 1927 werd deze steen verplaatst naar de huidige locatie, waar hij nog altijd het hoogste natuurlijke punt van Nederland aangeeft.
De geschiedenis van de oorspronkelijke Bismarckstenen (nr. 193)blijft onderwerp van onderzoek. Historische bronnen geven aan dat beide stenen in 1922 van het daadwerkelijke drielandenpunt zijn verwijderd. Eén van deze stenen kreeg in 1927 een nieuwe plaats in het toeristische monument.
Wat er met de tweede oorspronkelijke steen is gebeurd, is tot op heden onbekend. Sommige onderzoekers vermoeden dat deze kort na de verwijdering is verdwenen, terwijl anderen denken dat de steen die tegenwoordig zichtbaar is juist één van de originele Bismarckstenen is. Omdat sluitend archiefmateriaal ontbreekt, blijft de geschiedenis van de tweede steen een fascinerend historisch raadsel.
Het Drielandenpunt in Vaals is vandaag de dag veel meer dan een populaire toeristische bestemming. Het is een unieke erfgoedlocatie waar eeuwenlange grenswijzigingen, internationale verdragen en Europese geschiedenis samenkomen. De historische grensstenen, de bijzondere geschiedenis van Neutraal Moresnet en de ontwikkeling van een vierlandenpunt naar het huidige Drielandenpunt maken deze plek tot één van de meest bijzondere grenslocaties van Europa.
The history of the Three-Country Point in Vaals is far more complex than it may seem at first glance. Although today it is known as the meeting point of the Netherlands, Belgium, and Germany, the site was once one of Europe's most remarkable quadripoints, where four territories met: the Kingdom of the Netherlands, the Kingdom of Prussia, the Kingdom of Belgium, and Neutral Moresnet.
Following the Congress of Vienna, the Kingdom of the Netherlands and the Kingdom of Prussia signed a border treaty in 1815. To mark the newly established frontier, a wooden boundary marker, numbered 193, was erected at the exact quadripoint. Border marker numbering began in Schengen with Marker No. 1, making No. 193 the marker located at this unique junction.
After Belgium declared its independence from the Netherlands in 1830, which was formally recognised by the Treaty of London in 1839, a new border agreement was required. The Maastricht Border Treaty of 1843defined the borders between Belgium and the Netherlands. As part of this agreement, an iron boundary markerwas installed near the original wooden marker at the quadripoint, creating one of the most distinctive border locations in Europe.
By approximately 1860, the original wooden boundary marker had most likely deteriorated due to decades of exposure to the elements. It was replaced by two granite Bismarck stones, both engraved with the number 193. From that moment onward, the quadripoint was marked by the iron boundary marker together with the two Bismarck stones.
For more than a century, from 1815 until 1920, this location was a true quadripoint. It marked the meeting point of four territories: the Netherlands, Prussia (later Germany), Belgium, and Neutral Moresnet—a tiny neutral territory created after the Congress of Vienna because of a dispute over a valuable zinc mine.
When Neutral Moresnet was dissolved under the Treaty of Versailles in 1920 and incorporated into Belgium, the quadripoint disappeared. From then on, the site became the Three-Country Point (Drielandenpunt)that visitors know today.
In 1922, the iron boundary marker was removed from the actual tripoint. The exact reason remains unknown. Local stories suggest that German authorities removed the marker and stored it in Aachen, but no historical documents have been found to confirm this account. The disappearance of the original marker therefore remains one of the enduring mysteries surrounding the site.
On 17 May 1927, the official tourist monument was inaugurated at the highest point of the Netherlands, approximately 50 metres from the actual international tripoint. This new monument made the location more accessible to visitors while commemorating the area's remarkable border history.
The tourist monument includes:
The stone indicating the highest point of the Netherlands was originally installed at the quadripoint in 1896. When the tourist monument was created in 1927, the marker was relocated to its present position, where it continues to mark the country's highest natural point.
The history of the original Bismarck stones (No. 193)remains the subject of ongoing research. Historical records indicate that both stones should have been removed from the actual tripoint in 1922. One of them was later incorporated into the tourist monument when it opened in 1927.
The fate of the second original stone is unknown. Some historians believe it disappeared shortly after its removal, while others suggest that the stone visible today may actually be one of the two original markers. As no definitive archival evidence has yet been found, the true history of the second Bismarck stone remains an intriguing historical mystery.
Today, the Three-Country Point in Vaals is much more than a popular tourist attraction. It is a unique European heritage site where centuries of changing borders, international treaties, and political history come together. The historic boundary stones, the legacy of Neutral Moresnet, and the evolution from a quadripoint to today's tripoint make this one of the most fascinating border locations in Europe.
© Op alle foto's rust het auteursrecht.
Vraag s.v.p. vooraf om toestemming als je foto's gebruiken wilt.©