← Vorige

Grensstenen Oost 1 826 - 850B

Volgende →

Grensstenen 826 - 850B

Passeren provinciegrens bij #832

Gelderland - Overijssel

Grensstenenroute van #826 (Crosewick / Oldenkotte) tot 850B (Glanerbrug / Gronau)

Op deze pagina volgen we de Nederlands-Duitse grensstenen vanaf grenssteen 826 bij Crosewick onder Oldenkotte tot grenssteen 850B bij Glanerbrug en Gronau. Dit traject langs de grens tussen Nederland en Duitsland beslaat ongeveer 30 km  lang en loopt door een bijzonder en afwisselend grenslandschap.

Van vlak grensgebied naar het landschap van Vreden

Het traject begint in een relatief vlak en droog grensgebied. Ter hoogte van grenssteen 832, nabij Vreden, steken we vanuit de provincie Gelderland de provinciegrens met Overijssel over. Dit deel van het grensgebied staat bekend om zijn rustige natuur en karakteristieke landschappen.

Grenssteen 832: drielandenpunt van regio’s

Grenssteen 832 is een bijzonder punt langs de route. Deze steen vormt een zogenoemd drielandenpunt, waar de grenzen van Gelderland, Overijssel en Duitsland samenkomen.

Dit maakt de locatie historisch en geografisch interessant voor liefhebbers van grensstenen, geschiedenis en cartografie.

Door veengebieden en natte natuur langs de grens

Vanaf grenssteen 832 voert de grenslijn door verschillende veengebieden en natuurreservaten:

• Ammeloër Venn

• Haaksbergerveen

• Witte Venn / Witte Veen

In de buurt van grenssteen 848 gaat dit landschap over in het indrukwekkende Aamsveen, een uitgestrekt en waterrijk natuurgebied op de grens van Nederland en Duitsland.

Het Aamsveen: een drassig maar indrukwekkend grensgebied

Het Aamsveen staat bekend als een van de meest bijzondere natuurgebieden langs deze grensroute. Het gebied is:

• zeer waterrijk en drassig

• rijk aan veenlandschap en moerasnatuur

• een belangrijk grensoverschrijdend natuurgebied

Voor wie alle grensstenen langs deze route wil fotograferen, is het vrijwel onvermijdelijk om af en toe natte voeten te krijgen. Juist dat maakt deze tocht langs de grens zo avontuurlijk en uniek.

Het traject is ideaal voor zowel wandelaars als fietsers die op zoek zijn naar een combinatie van ontspanning, natuur en historie. De aanwezigheid van de grensstenen maakt deze tocht extra bijzonder en interessant voor liefhebbers van cultureel erfgoed.

Hieronder vind je een fotoreportage van onze ervaring langs deze route. Op de dag van onze wandeling werden we getrakteerd op stralend weer, wat duidelijk terug te zien is op de foto’s. De zonnige omstandigheden brachten het landschap en de grensstenen prachtig tot leven. Bovendien ontmoetten we onderweg vriendelijke mensen die ons hielpen met de route en toestemming gaven waar nodig – waarvoor onze dank!

We komen aan bij de indrukwekkende zandstenen grensstenen 843 A en 843 B, gelegen op de voormalige grens tussen Overijssel en het Bisdom Münster, nu de grens van Duitsland en Nederland.

Beide stenen zijn voorzien van de letter ‘O’ (Overijssel) en de ‘M’ (Münster), zorgvuldig in het oppervlak gebeiteld.

Opvallend, bijna excentriek te zien, hoe dicht deze historische grensstenen bij elkaar staan, wat deze locatie extra bijzonder maakt voor liefhebbers van grensstenen, geschiedenis en geografische bezienswaardigheden.

← Vorige

Grensstenen Oost 1 826 - 850B

Volgende →

We komen aan bij de Knalhutteweg, waar we onze route voortzetten langs de grensstenen 844 tot en met 844N. Vervolgens gaat de route het Aamsveen in, een uniek grens- en natuurgebied. Hoewel deze route slechts 2 kilometer lang is, komen we onderweg verschillende opmerkelijke historische grensstenen tegen.

De teruggevonden originele steen 46

Net over de grens treffen we de originele steen 46, een bijzondere steen met een rijke geschiedenis:

• 1756: geplaatst als vervanging van een eikenhouten grenspaal

• 1773: voorzien van het nummer 46

• 1818: het nummer 844 wordt toegevoegd

• medio 1970: steen wordt als vermist geboekt

• 2017: steen wordt gelukkig teruggevonden

Deze steen markeert een belangrijk stukje Nederlands-Duitse grensgeschiedenis.

Andere originele grensstenen en steen 844B

Verderop, langs de Aamsveenweg treffen we ook de originele stenen 43 en 44. Eerder vonden we  al de uitstekend bewaarde steen 844B, een grenssteen uit 1755. Op deze steen zijn de wapens van Overijssel en het Bisdom Münster nog duidelijk zichtbaar, alsof de steen gisteren geplaatst is.

Deze stenen vormen een uniek historisch ensemble dat inzicht geeft in de eeuwenoude grensmarkeringen tussen Nederland en Duitsland.

Historische grensstenen bij de Aamsveenweg

Langs de Aamsveenweg, ter hoogte van grensstenen 844D tot en met 844F, staan naast een picknickbank twee originele grensstenen uit 1792. Deze historische stenen staan tegenwoordig niet meer op hun oorspronkelijke plaats op de grens, maar ongeveer 130 meter landinwaarts.

Uit historische documenten blijkt dat al in 1885 werd vastgelegd dat beide grensstenen waren verdwenen. Ongeveer een eeuw later werden ze echter teruggevonden. De stenen bleken te zijn gebruikt als fundering van een bakhuis, zo vermeldt het informatiebord bij de locatie.

Wandelroute naar de grensstenen

Vanaf deze plek is het relatief eenvoudig om naar de grensstenen 844D, 844E en 844F te lopen. Het terrein langs de Nederlands-Duitse grens in het Aamsveen wordt echter al snel drassig en veenachtig.

Waterdicht schoeisel is het advies.

Betekenis van de letters en nummering op de grensstenen

De letters M en O die in de grensstenen zijn uitgehakt, staan voor Münster en Overijssel. De oorspronkelijke nummering van de stenen, zoals steen 43 en 44 uit 1773, heeft dan ook betrekking op de grens tussen het vorstbisdom Münster en Overijssel.

Hernummering na de Napoleontische tijd

Na de val van Napoleon en de daaropvolgende herindeling van Europa werd de grens opnieuw vastgesteld en voorzien van een nieuwe nummering. Deze nieuwe reeks liep van de Dreiländerstein (nummer 1) tot aan de Dollard (nummer 204).

Hierdoor dragen sommige historische grensstenen tegenwoordig twee verschillende nummers:

• het oorspronkelijke nummer uit 1773

• het latere rijksgrensnummer dat na 1815 werd ingevoerd

Deze dubbele nummering maakt de grensstenen langs de Nederlands-Duitse grens bijzonder interessant voor liefhebbers van grensgeschiedenis en historische markeringen.

Bijzonder Natura 2000-gebied

We komen aan bij het Aamsveen, een uniek en authentiek veengebied op de grens van Nederland en Duitsland. Dit natuurgebied staat bekend om zijn drassige bodem, uitgestrekte hoogvenen en waterrijke karakter. Normaal gesproken is het terrein nat en moeilijk begaanbaar.

Tijdens ons bezoek medio 2025 troffen wij echter een uitzonderlijke situatie. In het kader van Natura 2000-onderhoud lag het veen tijdelijk droog.

Wij bezochten het gebied  op Tweede Pinksterdag, een dag waarop niet werd gewerkt, hierdoor was het mogelijk om de aanwezige stenen relatief eenvoudig te bereiken

Het Aamsveen laat zien hoe natuur-beheer en erfgoed elkaar kunnen raken. Onder normale omstandigheden vraagt een bezoek om goede voorbereiding.

Tijdens deze periode bood het gebied een zeldzame kans om de stenen in het veen, goed te documenteren.