Vestingstad Gorinchem
Stad met rechten en vrijheid
Mijn geboortestad is een echte stad én een vestingstad. Al in 1382 kreeg Gorinchem stadsrechten van Otto van Arkel. Daarmee werd de stad de hoofdplaats van het Land van Arkel, een vrij en onafhankelijk gebied tussen Holland en Gelre.
De inwoners kregen het recht op zelfbestuur. Er werden een schout en schepenen aangesteld en Gorinchem verkreeg het marktrecht, wat de economische en bestuurlijke positie van de stad versterkte.
Van Arkel naar Hollands bestuur
Rond 1412 werd Gorinchem veroverd door graaf Willem VI van Holland. Vanaf dat moment maakte de stad deel uit van het graafschap Holland en wordt Gorinchem sindsdien als ‘Hollands’ beschouwd.
De vestingstad Gorinchem
De huidige vestingwerken dateren uit 1612, maar de aanleg begon al eerder. Na de uitvinding van het buskruit bleken de middeleeuwse stadsmuren onvoldoende bestand tegen moderne oorlogsvoering.
Vanaf 1578 werd daarom gestart met de bouw van nieuwe vestingwallen. Deze bestaan uit elf bastions en vormen tot op de dag van vandaag een belangrijk en herkenbaar onderdeel van het stadsbeeld.
Meer interessante informatie over de 'Gorcumse' limietpalen vind je hier.
Militaire gronden en limietstenen
De vestingwallen waren militair terrein. Om de grenzen van dit gebied aan te geven werden limietstenen geplaatst. Deze palen dragen de letter ‘O’, een verwijzing naar het Departement van Oorlog, later het Ministerie van Oorlog.
Op andere plaatsen in Nederland komen ook limietpalen voor met de inscriptie MvO. Het Departement van Oorlog werd opgericht in 1813, twee jaar vóór de val van Napoleon. In 1843 ging dit departement officieel over in het Ministerie van Oorlog.
Opmerkelijke keuze voor hout
Opvallend is dat er in 1843 nog eikenhouten limietpalen werden besteld. Dit terwijl de rijksoverheid op dat moment al had besloten om gietijzeren grenspalen te plaatsen langs de rijksgrens met België.
Deze maatregel volgde op de Belgische Opstand van 1830 en de daarop volgende Tiendaagse Veldtocht i.o.v. koning Willem I. Wanneer de eikenhouten palen in Gorinchem uiteindelijk zijn vervangen door stenen exemplaren is niet bekend.
De limietstenen van Gorinchem
Inventarisatie anno 2026
Limietstenen in Gorinchem: ontdekkingstocht langs grensstenen uit 1814 en 1835
Op 25 februari 2026 gingen Boudewijn, Aafko en ik op pad om de nog aanwezige limietstenen in Gorinchem te lokaliseren en vast te leggen. Deze historische grensstenen, daterend uit 1814 en 1835, vormen een bijzonder stuk cultuurhistorisch erfgoed in de vestingstad.
Tijdens onze zoektocht brachten we vrijwel alle nog bestaande stenen in kaart. Het merendeel van deze historische limietstenen bevindt zich in de publieke ruimte en is vrij toegankelijk voor bezoekers en geïnteresseerden. Toch zijn niet alle stenen direct zichtbaar voor het grote publiek.
Limietstenen op besloten terrein
Van de resterende exemplaren bevinden zich:
-
8 limietstenen op het terrein van de Volkstuindersvereniging ‘Oostgracht’
-
3 limietstenen in opslag bij de gemeente Gorinchem
Dankzij de inzet van Boudewijn kregen wij toegang tot zowel het volkstuinen-complex als de gemeentelijke opslaglocatie. Hierdoor konden wij een zo compleet mogelijk overzicht samenstellen van alle nog aanwezige limietstenen in Gorinchem.
Cultuurhistorisch erfgoed van Gorinchem
De limietstenen uit 1814 en 1835 markeerden destijds de officiële grenzen van de militaire vesting van de binnenstad, het was militair terrein en hebben daarmee een belangrijke historische betekenis. Ze vertellen het verhaal van afbakening, stadsontwikkeling en territoriale geschiedenis, mede i.h.k.v. bescherming van de vestingstad Gorinchem.
Vandaag de dag vormen deze stenen tastbare herinneringen aan het verleden van Gorinchem. Hoewel sommige stenen goed zichtbaar zijn in straten en langs grachten, zijn andere minder bekend of moeilijk bereikbaar.
Limietsteen 212: onzichtbaar door hoog water
Eén steen bleef voor ons onzichtbaar: limietsteen 212, gelegen in de Duveltjesgracht. Door het hoge waterpeil was deze steen tijdens onze zoektocht niet zichtbaar en konden wij deze helaas niet documenteren.
Een unieke inventarisatie van historische grensstenen
Met onze inventarisatie en documentatie kregen we een compleet beeld van de nog aanwezige limietstenen in Gorinchem. Deze historische objecten verdienen aandacht en bescherming als waardevol onderdeel van het lokale erfgoed.
Laat u meevoeren langs de door ons aangetroffen limietstenen en ontdek zelf dit bijzondere stukje geschiedenis van Gorinchem.
Limietsteen 08
Dalemsluis
Vanuit Gorinchem gezien, staat rechts van de weg, net voor de Dalemsluis, limietsteen 08. De foto is met het gezicht naar Gorinchem, de steen staat dan voor de kijker links ;).
Nabij limietsteen 08
Dalemsluis
∆ Visscherijgrens 1834
∆ Veersteen
Veersteen
Vanaf de Dalemse sluis, lopend naar de vestingstad Gorinchem, treffen we aan de linkerkant van de weg nog een zgn. 'veersteen', die een veer bij Gorinchem aangeeft en een zgn. Vischerijgrenspaal uit 1834 aan. Tot deze paal was Gorinchem bevoegd de licenten t.b.v. de visserij te innen.
De Vischerijgrenspaal is een officieel rijksmonument.
© foto: Boudewijn Palthe ©
Limietstenen 09, 10 en 11
Bagijnenwal
Korenmolen 'Nooit Volmaakt"
(1718)
Aan de Bagijnenwal, in de directe omgeving van korenmolen 'Nooit Volmaakt' uit 1718, bevinden zich nog drie historische limietstenen met de nummers 9, 10 en 11.
Limietsteen 11 kon vanwege werkzaamheden momenteel minder goed worden gefotografeerd.
Alle limietstenen vormen samen een waardevol militair-historisch element binnen het vestinglandschap van Gorinchem en dragen bij aan het inzicht in de begrenzing van het voormalige militaire terrein.
.jpeg?etag=%227512b-69a2c9f5%22&sourceContentType=image%2Fjpeg&quality=85 "Overzichtskaart met de limietstenen 09, 10 en 11 rond de vestingstad Gorinchem, militair erfgoed, departement van oorlog")
Limietsteen 69
Verlengde Torenstraat
Limietsteen O 69 behoort tegen de wal aan het einde van de Verlengde Torenstraat te staan, maar is ooit aangetroffen onder de bestrating nabij de Nettorama op Zandvoort.
Gelukkig heeft de Werkgroep vesting Gorinchem zich over de steen ontfermd en ligt zij veilig opgeslagen.
Dankzij Hugo was het ons gegund de steen in opslag te fotograferen.
Limietsteen 94
Kleine Kruitmagazijn
De originele locatie van limietsteen O 94 bevond zich dichter bij de duiker. Op die plek stond de steen echter bloot aan mechanische grasmaaiers en andere machinerieën. Dit bracht risico’s met zich mee voor beschadiging van het monumentale object.
Om de steen te beschermen tegen mogelijke schade, is besloten deze te verplaatsen naar de veiligere locatie bij het kleine kruitmagazijn achter de Schuttersgracht. Op deze plek staat Limietsteen O 94 goed beschermd, terwijl de historische context behouden blijft.
Limietstenen 95, 96 en 97
Tolhuis (1598)
Zuidelijke bastion
Het Tolhuis in Gorinchem dateert uit 1598 en is gebouwd op het zuidelijke bastion van de vestingstad. Dit karakteristieke gebouw speelde eeuwenlang een belangrijke rol in de riviervaart en tolheffing. Schippers die gebruik maakten van de rivier waren hier verplicht tolgelden te betalen. Het Tolhuis is tegenwoordig erkend als rijksmonumenten vormt een belangrijk onderdeel van het historische erfgoed van Gorinchem.
Geschiedenis van het Tolhuis in Gorinchem
Vanaf de 16e eeuw fungeerde het Tolhuis als officiële plek voor het innen van tolgelden. Door de strategische ligging aan de rivier en op het bastion maakte het gebouw deel uit van de verdedigingswerken van de vesting.
In 1869 kreeg het Tolhuis een nieuwe bestemming en werd het ingericht als artilleriekazerne. Later volgden meerdere functies, waaronder:
-
Militair hospitaal
-
School
-
Bibliotheek
Deze wisselende functies onderstrepen de veelzijdige geschiedenis van het pand binnen de vestingstad Gorinchem.
Rijksmonument met zichtbare historische elementen
Het Tolhuis is aangewezen als rijksmonument, wat de cultuurhistorische waarde van het gebouw bevestigt.
Het pand weerspiegelt meerdere eeuwen geschiedenis en laat zien hoe militaire, economische en maatschappelijke functies samenkwamen binnen de vesting.
Limietstenen
Voor het Tolhuis bevinden zich drie bijzondere limietstenen, genummerd 95, 96 en 97.
-
Limietsteen 95 ligt tegenover het pand
-
Limietstenen 96 en 97 zijn opgenomen in het straatwerk, duidelijk gemarkeerd en herkenbaar.
Het voormalig Tolhuis van Gorinchem uit 1598, historisch monument op het zuidelijk bastion
'Het Tolhuis'
Limietstenen 116, 117 en 118
Altenawal
Via de Torenstraat en de sluis – die toegankelijk is voor voetgangers – bereiken we de historische Altenawal.
Op deze bijzondere locatie bevinden zich de limietstenen 116, 117 en 118.
Ontdek de limietstenen zelf
Benieuwd hoe deze historische grensstenen eruitzien? Ontdek de limietstenen 116, 117 en 118 zelf op de onderstaande foto’s en maak tijdens een wandeling door de vesting kennis met dit bijzondere stukje erfgoed van Gorinchem.
Limietstenen 138, 139 en 146
Dalempoort / Lombardstraat
Via de historische Altenawalbereiken we de Lombardstraatmet de imposante Dalempoort. Deze monumentale poort is de enige overgebleven stadspoort van de oorspronkelijke vier die Gorinchem telde na de verbetering van de vestingwallen, afgerond in 1609.
Naast de Dalempoort bevonden zich ooit ook de Kanselpoort, Arkelpoort en Waterpoort. Deze drie stadspoorten zijn later afgebroken om ruimte te maken voor het groeiende verkeer. De Dalempoort is daarmee een belangrijk historisch overblijfsel van de vestingwerken van Gorinchem.
Direct naast de poort vinden we de limietstenen 138, 139 en 146.
Opvallend is limietsteen 146: het lijkt erop dat de letter en cijfers omgedraaid en tegen de gevel van de Dalempoort zijn geplaatst. We zien dan ook enkel de inscriptie in de kop van de limietsteen.
De combinatie van de Dalempoort en de limietstenen maakt deze locatie tot een bijzonder stukje cultureel erfgoed in Gorinchem.
Historisch Erfgoed in het Straatbeeld
In de Blauwe Torenstraat, ter hoogte van pand nummer 3, bevindt zich de historische limietsteen O 173. Deze grenssteen maakt deel uit van het waardevolle erfgoed in deze straat en is vandaag zichtbaar geïntegreerd in het trottoirmeubilair.
Geschiedenis van de Blauwe Toren
De straat ontleent haar naam aan het voormalige kasteelcomplex De Blauwe Toren, dat werd opgericht in 1461. Het complex bestond uiteindelijk uit twee robuuste torens. De grootste toren was aan de buitenzijde bekleed met arduin (blauwe hardsteen), een natuursteen die ook bekend is van de grensstenen langs de Belgisch-Nederlandse grens.
De bouw van het kasteelcomplex werd gestart door Willem VI van Holland (1365–1417) en later voltooid onder het bewind van Karel de Stoute (1433–1477).
Limietsteen O 173: Erfgoed in het straatbeeld
De limietsteen O 173 is tegenwoordig verwerkt in het trottoir en is goed zichtbaar voor voorbijgangers. Door de huidige plaatsing is slijtage aan de kop van de steen onvermijdelijk, wat bijdraagt aan het zichtbare historische karakter, maar tegelijk aandacht vraagt voor behoud en bescherming van dit erfgoedobject.
Limietsteen 173
Blauwe Torenstraat
Limietsteen 188
Bastion2-Courtine
Na enig speurwerk vonden we ook limietsteen 188. De grenssteen bevindt zich laag bij de grond en was deels aan het zicht onttrokken door begroeiing, maar kon uiteindelijk toch worden gelokaliseerd.
.jpeg?etag=%22e6a6c-69a93450%22&sourceContentType=image%2Fjpeg&quality=85 "Limietsteen O 188 aan het Bastion 2, onderaan het talud, vestingstad Gorinchem, departement van oorlog")
In de Duveltjesgracht in Gorinchem bevindt zich limietsteen 212. Deze steen markeert een historische grens en is normaal gesproken moeilijk te zien, omdat hij zich in de gracht bevindt. Alleen wanneer het waterpeil in de gracht voldoende laag staat, wordt de steen zichtbaar.
Ik wacht daarom op zo’n moment om zelf een foto van de steen te kunnen maken.
Voor nu heb ik gebruikgemaakt van een foto van de steen die is gepubliceerd op de website
https://vestinggorinchem.nl/artikelen/limietpalen/, met dank aan de Werkgroep Vesting Gorinchem.
De Duveltjesgracht maakt deel uit van het historische vestingstelsel van Gorinchem. De gracht ligt langs de oude vestingwerken en maakte vroeger onderdeel uit van de verdedigingslinie van de stad. De gracht had een belangrijke militaire functie: ze vormde een natuurlijke barrière tegen aanvallers en was onderdeel van het uitgebreide systeem van wallen, bastions en waterwerken dat de vestingstad moest beschermen.
Over de Duveltjesgracht gaan enkele historische en 'stercke' verhalen. Ook maakte de gracht deel uit van de 'Blauwe toren' zoals deze er gestaan moet hebben van 1461 tot 1578.
'Een' verhaal/legende doet zich voor, dat na 'uitspatingen' door de burchtdame, de complete toren in de Duveltjesgracht is 'verzwolgen' en is vergaan tot aan het diepste der aarden, het hellevuur.
Limietsteen 212
Duveltjesgracht
Blauwe toren
De Blauwe Toren in Gorinchem was ooit een imposant kasteelcomplex dat een belangrijke rol speelde binnen de vestingstad. Dit indrukwekkende bouwwerk bestond uit een stenen donjon en bevond zich aan de zuidwestelijke zijde van de vesting Gorinchem, ter hoogte van de huidige Tolsteeg, Duivelsgracht en Buiten de Waterpoort, direct aan de rivier de Merwede.
Tussen 1461 en 1578 domineerde de Blauwe Toren het stadsbeeld. Dankzij beschrijvingen van de Gorcumse kroniekschrijver Abraham Kemp en archeologische vondsten van funderingen in 1983, 1999 en 2016, heeft de toren door de jaren heen een bijna mythische status gekregen binnen de geschiedenis van Gorinchem.
De naam ‘Blauwe Toren’is afgeleid van het materiaal waaruit de donjon was opgebouwd: Arduin, ook wel bekend als blauwe steen. Dit natuursteen gaf de toren zijn kenmerkende kleur en uitstraling, wat waarschijnlijk heeft bijgedragen aan de naamgeving.
Arduin was in die tijd een veelgebruikt bouwmateriaal en is ook tegenwoordig nog bekend, onder andere van de grensstenen langs de Belgisch-Nederlandse grens, die eveneens uit deze steensoort bestaan. Hierdoor heeft de Blauwe Toren niet alleen historische, maar ook materiële verbindingen met andere bekende erfgoedlocaties in de regio.
Limietsteen 230
Buitenring Dalempoort
Limietsteen 230: gevonden in opslag
Limietsteen 230 staat niet aangegeven op het kaartje en heb ik daarom zelf ingetekend. Tijdens ons bezoek bleek dat de steen niet op de opgegeven locatiel igt, maar zich samen met de stenen 69 en 236 in opslag bevindt.
Dankzij toegang tot deze opslag konden we de steen alsnog documenteren en correct rubriceren.
Limietsteen 231
Glacis Dalempoort
Voor steen 231 wandelen we via de Dalempoorthet Glacis in.
Al snel treffen we de steen, hoewel deze soms moeilijk te vinden is omdat de kop op maaiveldhoogte ligt.
De steen oogt bovendien enigszins verzakt, wat de historische charme alleen maar vergroot.
Limietsteen 236
Dalemsedijk
Limietsteen 236: tijdelijk in opslag
Limietsteen 236 staat volgens de officiële registratie op de aangegeven locatie (zie kaartje rechts). Momenteel bevindt de steen zich echter tijdelijk in opslag.
Dankzij de hulp van Hugo van de Werkgroep Vesting Gorinchem kregen we toegang tot de opslag, waardoor we deze historische limietsteen alsnog konden documenteren en rubriceren.
Rustpunt aan de Dalemsedijk
Op de splitsing van de Dalemsedijk en de Vestingweg staat een bijzondere picknicktafel, een opvallend rustpunt langs deze route dat perfect past in het historische landschap.
Limietstenen 243 - 252
Zuidkant Glacis
Na het schuin oversteken van de Dalemsedijk dalen we via het zuidelijke glacis af richting het hek van volkstuinencomplex Oostgracht. Binnen dit complex bevinden zich maar liefst acht historische limietstenen. Met toestemming van het bestuur van de volkstuinenvereniging kregen wij de unieke kans om met z’n drieën deze bijzondere grensmarkeringen op te sporen en te documenteren
Limietsteen 248
Oostelijk Glacis
Limietpunten 270 - 271
Sluis 5e uitgang
We bereiken de waterdoorlaat bij het sluisje aan de 5e Uitgang langs de Linge, een bijzondere plek met historische betekenis. De bodemplaat waarop de slak (rinket) is gemonteerd — het mechanisme waarmee de waterdoorlaat wordt geopend en gesloten — dateert uit 1890.
Opvallend is dat links en rechts van deze slak de limietpunten 270 en 271 direct in de bodemplaat zijn gebeiteld. Vermoedelijk hebben hier oorspronkelijk geen losse limietstenen gestaan, wat deze constructie uniek maakt. De bodemplaat met geïntegreerde limietnummers is daarmee een zeldzaam en authentiek grensobject in zijn soort.
Gorinchem
Extra
Aan het einde van deze bijzondere tocht langs de nog aanwezige limietstenen kijken we terug op een route vol historie en unieke grensmarkeringen. Tegelijk blijft de verwachting bestaan dat er in dit gebied nog meer, tot nu toe onontdekte limietstenen verborgen liggen.
Tijdens deze verkenning hebben we echter meer gezien dan alleen grensstenen. Onder ‘Gorinchem extra’neem ik je graag visueel mee langs de overige bijzondere plekken, landschappen en details die we onderweg zijn tegengekomen.
Tolsteeg
1ste Gorcummertje
Alblasserwaardsteen | Dijkpaal
Molenstraat
In de Molenstraat bevindt zich de originele Alblasserwaardpaal, een historisch grensobject dat oorspronkelijk aan de Nieuwe Wolpherense Dijk stond. Op die oorspronkelijke locatie is tegenwoordig een replica geplaatst.
De paal markeerde vroeger de grens tussen Gorinchem en de Alblasserwaard. De huidige replica geeft nu de gemeentegrens aan tussen Gorinchem en Hardinxveld-Giessendam.
Hoewel de inscriptie door de tand des tijds bijna onleesbaar is geworden, is nog te herkennen:
'Begin der schouwe van den Alblasserwaard A° 1778'.
Deze tekst verwijst naar het beginpunt van het schouwgebied van de Alblasserwaard en onderstreept de historische betekenis van deze bijzondere grenspaal.
Alblasserwaardsteen | Dijkpaal
Nieuwe Wolpherensedijk
De Dijkpaal aan de Nieuwe Wolpherendijk en het mysterie van de Molenstraat
Aan de Nieuwe Wolpherendijk bevinden zich zowel een ‘oude’ als een nieuwere dijkpaal. Volgens het Waterschap Rivierenland is de oude dijkpaal de originele paal, zo wordt vermeld op hun Facebookpagina. Toch roept dit vragen op. Want hoe zit het dan met de dijkpaal in de Molenstraat in Gorinchem?
Deze dijkpaal in de Molenstraat oogt namelijk duidelijk anders. Waar de paal aan de Molenstraat kenmerken vertoont van een oudere, mogelijk ambachtelijke vervaardiging, lijkt de paal aan de Nieuwe Wolpherendijk juist machinaal geproduceerd.
Opvallend is bovendien dat deze paal is voorzien van een uitsparing, wat erop kan wijzen dat hier ooit een plaatje of ornament in bevestigd was. De dijkpaal aan de Molenstraat heeft een ambachtelijk uitgehouwen leeuw in het topstuk. Dit verschil voedt de vraag over de herkomst en authenticiteit van beide dijkpalen.
Wolpheren (Wolfferen): een verdwenen nederzetting
De geschiedenis van de dijkpaal aan de Nieuwe Wolpherendijk is nauw verbonden met het verdwenen dorp Wolpheren (ook geschreven als Wolfferen). Volgens de Streekgeschiedenis Alblasserwaard bestond deze nederzetting al in de elfde eeuw en lag zij ten westen van Gorinchem.
Historische kaarten, zoals te zien op Topotijdreis, vermelden Wolpheren nog in 1836. Vermoedelijk ging het om een klein dorp met een kasteeltje, boerderijen, een kerk en een kerkhof. De naam leeft voort in historische aanduidingen zoals “Wolfferens kerckhoff”, die rond 1500 werd gebruikt voor een perceel nabij het huidige Avelingen-Oost.
De Wolpherensepoort en de link met de Molenstraat
Ook binnen Gorinchem zelf zijn nog sporen van Wolpheren terug te vinden. Zo was er de Wolpherensepoort (ook wel Wolffertspoort genoemd), één van de oudste stadspoorten. Deze poort vormde een belangrijke doorgang richting Wolpheren en Dordrecht, langs het Merwediep.
De poort bevond zich in de huidige Molenstraat, ongeveer ter hoogte van de Revetsteeg. Aan één zijde stond een windkorenmolen, waaraan de straat haar naam te danken heeft. Rond 1440 veranderde de omgeving ingrijpend toen graaf Willem van Beieren hier een kasteel liet bouwen. Het is niet duidelijk of de poort toen werd afgebroken of juist werd geïntegreerd als toegang tot het kasteel.
Duidelijk
Zo is in ieder geval duidelijk waar de naam van de Nieuwe Wolpherensedijk vandaan komt.
Met dank o.a. aan: Geschiedenisalblasserwaard
Opslag
Pronkstuk na vele uren vrijwilligerswerk van de werkgroep Vesting Gorinchem: een affuit dat volledig is gerenoveerd en in oude glorie is hersteld. Diverse onderdelen zijn met grote precisie één-op-één nagemaakt, waardoor het geheel historisch authentiek oogt.
Het project nadert zijn voltooiing. Binnenkort wordt het kanon teruggeplaatst en krijgt het affuit zijn definitieve positie op Bastion 2-Courtine, nabij de Kweeklust en het Kanaal van Steenenhoek.
Gezellige drukte aan de Grote Markt met op de achtergrond het
Laat neoclassicistisch voormalig stadhuis uit 1859. Rijksmonument.
↑ Gevel in de Molenstraat ↓
↑ Gevel in de Blauwe Torenstraat
Disclaimer
Deze pagina is onderdeel van de website www.grenspalen.one, een website gericht op het ontdekken, documenteren en presenteren van cultuurhistorisch grenserfgoed. De website is oorspronkelijk opgezet met als doel de rijksgrens van Nederland in kaart te brengen, maar is in de loop der tijd uitgegroeid tot een bredere verkenning van het cultuur historisch (grens) erfgoed, waaronder o.a. grenspalen en -stenen, hoefslagpalen en limietstenen. Dit erfgoed verdient aandacht, waardering en een respectvolle omgang.
Deze specifieke pagina over Gorinchem en de de limietstenen, is mede tot stand gekomen vanuit mijn persoonlijke betrokkenheid, als geboren Bliek!
Met deze publicatie beoog ik op geen enkele wijze het werk van de Werkgroep Vesting Gorinchem te doorkruisen. Integendeel, het is mijn intentie een positieve en inhoudelijke bijdrage te leveren aan de kennis over de Vesting Gorinchem, haar verdedigingswerken en het bijbehorend historische erfgoed. Mijn oprechte dank gaat juist uit naar de werkgroep voor de geboden gelegenheid om drie in opslag zijnde limietstenen te mogen bezoeken en documenteren en gebruik te maken van informatie op haar website.
Respect voor erfgoed en omgeving
Bezoekt u zelf locaties met cultuurhistorisch (grens)erfgoed, zoals grenspalen of limietstenen, dan verzoek ik u om respectvol met deze objecten om te gaan.
-
Respecteer de privacy wanneer objecten zich op privéterrein bevinden
-
Ga zorgvuldig om met natuur en landschap, inclusief flora en fauna
-
Verstoor geen historische elementen en laat alles in oorspronkelijke staat achter.
Voor het zoeken naar grensstenen in natuurgebieden geldt dat de meest geschikte periode doorgaans ligt tussen (eind) oktober en (eind) maart. In deze maanden staat het vee veelal op stal en is de vegetatie beperkt, waardoor objecten beter zichtbaar zijn zonder schade aan de natuur te veroorzaken.
Samen dragen we verantwoordelijkheid voor het behoud van ons cultuurhistorisch (grens)erfgoed en mogen we ons als goede rentmeesters van onze aarde optreden.
© Op alle foto's rust het auteursrecht.
Vraag s.v.p. vooraf om toestemming als je foto's gebruiken wilt.©
